İŞ HUKUKU

Kıdem tazminatı, işçinin belirli koşullarda iş sözleşmesinin sona ermesi üzerine, işverenden talep edebileceği ve çalışma süresine bağlı olarak hesaplanan parasal bir haktır. Türkiye’de kıdem tazminatının temel normatif dayanağı, 1475 sayılı (mülga) İş Kanunu’nun yürürlükte kalan 14. maddesidir. Bu maddede kıdem tazminatına hak kazandıran fesih halleri sınırlı biçimde sayılmış; hesaplama yöntemi, devreden–devralan işveren sorumluluğu ve bazı özel durumlar düzenlenmiştir. Buna karşılık iş sözleşmesinin feshi, haklı neden – geçerli neden ayrımı ve feshe bağlı diğer haklar bakımından uygulamada 4857 sayılı İş Kanunu’nun sistemi belirleyicidir. Özellikle işçinin haklı nedenle feshi (m.24), işverenin haklı nedenle feshi (m.25), işyeri devri (m.6) ve ücretin korunmasına ilişkin hükümler kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında çoğu kez doğrudan veya dolaylı şekilde tartışma konusu olur.

4857 sayılı İş Kanunu’nda fesih serbestisi kural olarak belirsiz süreli iş sözleşmelerinin bildirim sürelerine uyularak sona erdirilebilmesini kabul eder. Ancak bu serbesti sınırsız değildir. Fesih hakkı, Türk Medeni Kanunu m.2’deki dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı çerçevesinde kullanılmalıdır. İşverenin, bildirimli fesih hakkını işçinin hukuken korunmaya değer davranışlarını cezalandırmak, işçiyi yıldırmak ya da hak arama özgürlüğünü bastırmak amacıyla kullanması hâlinde, fesih “kötüniyetli” kabul edilmekte ve Kanun, ihbar tazminatına ek bir yaptırım öngörmektedir. 

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin sona erdirilmesinde “bildirim” mekanizması üzerinden iş ilişkisinin ani biçimde kopmasının doğurduğu ekonomik ve sosyal riskleri dengelemeyi amaçlayan, uygulamada en sık uyuşmazlığa konu işçilik alacaklarından biridir. İstanbul’da (Çağlayan, Bakırköy, Kartal ve çevre adliyelerin yargı çevreleri dâhil) iş ilişkilerinin yoğunluğu, işyeri devri, alt işverenlik ve sektör çeşitliliği nedeniyle ihbar tazminatı ihtilafları çoğu zaman kıdem tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin, işe iade ve kötü niyet tazminatı talepleriyle birlikte paket uyuşmazlık hâlinde gündeme gelir